Anapodoton

Anapodoton (gr. anapódotos = niezwrotny, nie zwracany) – figura retoryczna, odmiana anakolutu, polegająca na zaburzeniu koordynacji pomiędzy poszczególnymi członami zdania złożonego poprzez usunięcie jednego ze zdań składowych (zwłaszcza tego najważniejszego, np. [w domyśle – mylisz się] jeśli myślisz, że zjem tyle frytek…).

Anapodoton spotykamy często z znanych formułkach i przysłowiach, które są cytowane tylko częściowo, aby wymusić na odbiorcy głębsze zrozumienie komunikatu (np. nie przyszła góra do Mahometa… albo gdzie kucharek sześć…).

Przykłady

  • Na pewno. Przecież ty tam jeździłeś. Mówiłeś że go widziałeś. \
  • Ja go nie likwidowałem - powiedział ze złością. \
  • Andrzej! - zawołała Ola - jak możesz… \
  • A co? - spytał Andrzej zuchwale. \
  • Jak możesz nawet myśleć! \
  • A co, niby nie może brat brata? W naszych czasach?

(Jarosław Iwaszkiewicz, Sława i Chwała, typowy przykład użycia anapodotonu poprzez urwanie zdania i pozostawienie reszty w domyśle odbiorcy)