Powtórzenie
Powtórzenie (łac. repetitio) − zabieg stylistyczny polegający na wielokrotnym użyciu tego samego elementu językowego (wyrazu, zespołu wyrazów, wersów lub zwrotek).
Powtórzenie ma na celu:
- uzyskanie rytmizacji (Szarpnęła wagony i ciągnie z mozołem, i kręci się, kręci się koło za kołem – Julian Tuwim, Lokomotywa),
- podkreślenie znaczenia (Wierność korzeniom nie oznacza mechanicznego kopiowania wzorów z przeszłości. Wierność korzeniom jest twórcza, gotowa do pójścia w głąb otwarta na nowe wyzwania, wrażliwa na znaki czasu – Jan Paweł II),
- zwiększenie ekspresji (Boże mój, Boże mój, czemuś mnie opuścił? – Psalm 22).
Rodzaje powtórzeń
Jeśli powtórzenie dotyczy elementów językowych posiadających konkretne znaczenie (zarówno wyrazów, jak i całych fraz), wówczas mamy do czynienia z powtórzeniami leksykalnymi:
anadiploza (rozpoczynaniu nowego zdania lub wersu jednym z ostatnich wyrazów zdania poprzedniego)
anafora (powtórzenie elementu na początku wersu)
diafora (powtórzenie słowa, ale w nieco innym znaczeniu)
epifora (powtórzenie elementu na końcu wersu)
konkatenacja (wiązanie poprzedniego zdania z następnym)
refren (powtarzająca się strofa) Jeśli elementy nie posiadają samodzielnych znaczeń, wyróżnia się powtórzenia brzmieniowe:
aliteracja (powtórzenie grupy głosek na początku kolejnych wyrazów)
instrumentacja głoskowa (powtarzalność brzmienia głosek)
rym(powtarzanie zespołów głosek w wierszu)
rytm(powtarzanie jednostek rytmicznych w wierszu)
strofa(powtarzający się w wierszu kilkuwersowy układ rytmiczny) Podobieństwo treściowe lub kompozycyjne elementów w utworze literackim nazywamy paralelizmem.
Przykłady powtórzeń
A co? krzyknął Asesor kręcąc strzelby rurą,
A co? fuzyjka moja? górą nasi, górą!
A co? fuzyjka moja? niewielka ptaszyna,
A jak się popisała? to jej nie nowina,
Nie puści ona na wiatr żadnego ładunku,
Od książęcia Sanguszki mam ją w podarunku.
(Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, mamy tu zarówno rymy, jak i powtórzenie większej frazy)
Spostrzegłem we włosów chmurze…
Bladość twarzy i coś błyska!…
Może to blask w pereł sznurze?
Może światło brylanta? albo kornaliny?
Może rozgrzane słońcem topazu ogniska?
Może to łzy? - ty płaczesz? - to nie z mojej winy!…
Mój aniele! mój aniele!
(Juliusz Słowacki, Kordian)
Angielska nazwa: repetition